Cechy sądu arbitrażowego

Sądy arbitrażowe stanowią alternatywę dla sądów powszechnych. Wykorzystuje się je w przypadku rozstrzygania sporów cywilnych i gospodarczych. Podstawą dla funkcjonowania takich organów w Polsce jest przede wszystkim Kodeks postępowania cywilnego (KPC).

Co istotne, zasady działania arbitrażu zależą też od regulaminów samych sądów arbitrażowych, jak choćby: Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej, Sąd Arbitrażowy przy Konfederacji Lewiatan. W 2025 roku wprowadzono do nich nowe zapisy, mające na celu usprawnienie procesów i zwiększenie wygody uczestników poprzez: cyfryzację, szerszy wybór arbitrów, procedury wczesnego rozstrzygania czy wymóg, by wyrok był wydany w terminie 6 miesięcy od powołania trybunału. Wprowadzone regulacje sprawiają, że sądy arbitrażowe stają się jeszcze bardziej konkurencyjne w stosunku do sądów powszechnych.

Do kluczowych cech arbitrażu zaliczają się szybkość postępowania, poufność (brak jawności rozpraw), dobrowolność (obie strony sporu muszą wyrazić zgodę na arbitraż) oraz ostateczność – postępowanie jest jednoinstancyjne, a wydany wyrok ma moc prawną.

Jak przebiega arbitraż?

Procedury w przypadku procesów w sądzie arbitrażowym nie są skomplikowane pod względem formalnym.

Przygotowanie do arbitrażu. Proces zazwyczaj rozpoczyna się od wniesienia pozwu do wybranego sądu arbitrażowego z opisem konkretnego żądania i przedstawieniem dowodów. Pozwany w wyznaczonym czasie jest zobowiązany do ustosunkowania się do wniesionych oczekiwań. Każda ze stron wybiera też swojego arbitra. Ukonstytuowanie zespołu orzekającego (trybunału) kończy się wybraniem przez dwóch zgłoszonych przez strony arbitrów trzeciego pełniącego funkcję przewodniczącego.

Rozprawa. Następnym etapem jest przeanalizowanie dokumentów przez arbitrów, przesłuchanie biegłych i świadków.

Wyrok. Zespół arbitrów po zakończeniu rozprawy wydaje ostateczny wyrok.

Kto reprezentuje strony w sądzie arbitrażowym?

Co do zasady sądy arbitrażowe są bardziej elastyczne niż powszechne. Dlatego strony mogą ustalić np. miejsce postępowania, terminy, język, dostosowując procedury do konkretnych potrzeb i okoliczności.

Pewna dowolność panuje też w kwestii reprezentacji w sądzie arbitrażowym. Strony mogą występować osobiście. Inną opcją jest zgłoszenie pełnomocnika, którym może być:

• profesjonalny pełnomocnik: adwokat, radca prawny, np. MKLegal.eu,

• specjaliści z branży, niebędący prawnikami,

• członkowie zarządu firm.

Ponieważ strony mają swobodę w wyborze doradców, mogą skorzystać z fachowej pomocy osób związanych z daną branżą czy dziedziną życia. A to duża korzyść.

Kiedy warto skorzystać z arbitrażu – podsumowanie

Wiele osób i firm decyduje się na arbitraż, jeśli postępowanie w sądzie powszechnym mogłoby trwać zbyt długo lub prowadziłoby do strat wizerunkowych. Często w tej formie rozwiązuje się skomplikowane spory branżowe, konflikty wynikające z kontraktów biznesowych czy współpracy międzynarodowej.

Nie należy zapominać o tym, że arbitraż należy do polubownych sposobów rozwiązywania konfliktów. To zatem świetna opcja, jeśli mimo występowania trudności w komunikacji, wciąż chce się utrzymać daną relację na przyszłość.

Warto więc poznać to rozwiązanie – życie bywa tak nieprzewidywalne, że nie wiadomo, czy kiedyś nie okaże się pomocne.